Næstu vikur mun ég skrifa hér í þennan dálk pistla um ýmis heit mál sem mikið hafa verið til umræðu. Þar má nefna umræðuna um aðskilnað ríkis og kirkju, mótmæli Janis af Rana gegn hjúskap Jóhönnu og Jónínu, mosku og múslimamiðstöð í Reykjavík, umsóknina að Evrópubandalaginu svo að eitthvað sé nefnt.
Mig langar að byrja á aðskilnaði ríkis og kirkju. Tengslin milli ríkisins og þjóðkirkjunnar byggjast f.o.f á ákvæðinu í stjórnarskránni þess eðlis að ríkinu beri að vernda og styðja þjóðkirkjuna. Í dag á þetta ekki síst við hvað varðar fjármál –greiðslur ríkisins til þjóðkirkjunnar svo sem laun presta og rekstur biskupsembættisins. Ríkið er með þessum greiðslum að borga afgjald af öllum þeim jarðeignum kirkjunnar sem runnu til ríkisins á sínum tíma. Hvernig hægt er fyrir ríkið að stöðva þessar greiðslur get ég ekki séð, það er eins og skuldari hætti að greiða afborgarnir af fullgildum lánssamningi.
Hin tengslin milli ríkis og þjóðkirkju eru hins vegar félags og menningarleg og þá má frekar segja að þau tengsl séu milli þjóðar og kirkjunnar frekar en ríkis og kirkju. Þar á ég við allt það starf sem þjóðkirkjan sinnir fyrir þjóðina –kirkjulegt starf margs konar sem er víða mjög samofið þjóðlífi á hverjum stað, ekki síst í dreifbýlinu.
Greiðslur af kirkjueignunum (jörðunum) hljóta að halda áfram skv gildandi samningi og hið margþætta starf kirkjunnar heldur áfram og snertir nú a.m.k. um 80% þjóðarinnar. Hvað er það þá sem ætti að skera á milli ríkis og kirkju? Kannski fjárframlög önnur en þau sem eru afgjald af kirkjujörðunum. Klausan í stjórnarskránni um stuðning og vernd ríkisins við kirkjuna verður eflaust fjarlægð eða útvötnuð að mestu leyti þegar ný stjórnarskrá sér dagsins ljós,.
Nú tilheyri ég fríkirkju og persónulega tel ég fráleitt fyrir kristinn söfnuð að vera upp á ríkið kominn með rekstrarfé eða annan reglubundinn stuðning. Þeir sem stýra ríkisvaldinu eru alla vega fólk og margt af því er ekkert sérstaklega vel kristið, sumt jafnvel andkristið. Það er ekki gott fyrir þjóðkirkjuna að þurfa að fara bónarveg til slíkra. Og ef kirkja háð ríkinu í mikilvægum málum þá hefur hún ekki það frelsi sem hún þarf að hafa til að sinna boðunarstarfi sínu og vera sú spámannlega rödd sem áminnir og leiðbeinir. Þá eru yfirgnæfandi líkur á að hún verði undirgefin og þægur þjónn stjórnmálamannanna sem fylgja tíðarandanum. Best er því fyrir kristna kirkju að vera frjálsa og óháða ríkisvaldinu, líka þjóðkirkjuna, en hvernig það má verða við núverandi aðstæður get ég ekki séð.
