Að vara við í tíma
Víðs vegar í Ritningunni eru dæmi um trúaða menn meðal Guðs lýðs, sem sættu sig ekki við fráhvarf fólksins frá Guði. Dæmi um slíka er Móse, spámenn Gamla testamentisisns og Jóhannes skírari að ógleymdum sjálfum Drottni Jesú. Þeir fundu að hjáguðadýrkuninni, siðferðlegum slappleika, brotum á boðorðunum og hvers konar hnignun sem leiddi ógæfu yfir þjóðina: herleiðingu, niðurrif borga og verðmæta og dauða. Jesús sjálfur talaði tæpitungulaust um hve alvarlegt það er að víkja frá boðorðum Guðs. Menn eru sammála um að Jesús hafi verið talsmaður kærleikans, og það var hann. En hann talaði ekki óljóst mál í því sambandi, heldur sýndi kærleikann í verki, einkum þeim sem minnimáttar voru. Þeim sem iðruðust fyrirgaf hann syndir. Hins vegar ávítaði hann harðlega (já, þá notaði hann ekkert “elsku besti” orðalag) þá sem hertu sig og risu gegn orði Guðs og náð. Þeir sem hann tók harðast á voru hinir andlegu leiðtogar, mennirnir sem höfðu forhert sig gegn náð Guðs, hræsnuðu fyrir lýðnum og leiddu fólkið afvega með eigin mannasetningum og slæmu fordæmi. 

Lögmál og fagnaðarerindi
Í dag virðast ýmsir halda -og í þeim hópi eru því miður margir kirkjulegir kennimenn, bæði innan og utan þjóðkirkjunnar- að það sé í lagi að haga sér nánast eins og holdið og hugurinn girnist, þótt það sé þvert á yfirlýstan vilja Guðs. Svo brosa menn bara “sakleysislega” og tala um kærleika og umburðarlyndi. Þetta gengur ekki. Áður hefði það verið kallað hræsni. Kærleikur er ekki það að segja að rangt sé rétt, ofbeldi sé dyggð, ósómi sé fagur. Framhjáhald, hroki, valdagræðgi, óhóf og óregla er af þessu tagi. Við höfum boðorðin og þau eru skýr. Þeim ber okkur að hlýða, þótt oft sé það erfitt, en ekki strika þau út og segja að við þurfum ekki lengur að fara eftir þeim. Fyrir lögmál kemur þekking syndar, segir Guðs orð. Lögmál og fagnaðarerindi eru óaðskiljanleg í syndugum heimi. Ef við hættum að kalla syndina synd og viljum ekki iðrast, þá förum við að lifa iðrunarlausu lífi sem leiðir til sjálfsblekkingar og forherðingar og að lokum til glötunar. Nei, lögmálið og fagnaðarerindið verða ekki aðskilin. Því megum við ekki gleyma, því annars fáum við skakka og ósanna mynd af fagnaðarerindinu. Þá fölsum við fagnaðarerindið. Þetta er mikilvægt að skilja og fara eftir því. Marteinn Lúther hafði þetta á hreinu.

“Þú átt ekki að dæma!”
Ef einhverjum dirfist að finna að þeirri breytni sem greinilega er brot á boðum Guðs og því þegar menn kenna öðrum slíka breytni, þá segir fólk gjarnan: “Þú átt ekki að dæma. Þú ert sjálfur syndari!” Rétt er það, öll erum við syndarar, en þegar menn, ekki síst kennimenn, fara að kenna hluti sem stríða gagn beinum boðum Drottins, t.d. boðorðunum tíu eða boðum Jesú í Fjallræðunni, þá er ástæða til að andmæla og vara við. Ef þeir þá kvarta um dómhörku þá er það hugsanlega vegna þess að samviska þeirra finnur sig dæmda. Þeir ættu þá frekar að sjá að sér, biðja Guð og menn fyrirgefningar og bæta breytni sína. Eina leiðin, fyrir syndugan mann, til að fá frið í hjarta er að viðurkenna synd sína og fá hana fyrirgefna. Þetta á við mig og alla aðra. Geri menn það ekki, er hætta á forherðingu og því að menn fari að verja syndina og jafnvel hvetja aðra til að fara eins að. Nútíminn einkennist af einstaklingshyggju þar sem hverjum á að leyfast að gera eins og hann vill. Guð er sjaldnast spurður álits og margir vilja ekki lengur fara eftir orði hans. Þegar breytni fólks stríðir gegn kláru orði Guðs, taka menn að burtskýra orð Guðs og innihald textans með alls konar tilbúnum fullyrðingum sem oftast eru þeirra eigin hugarfóstur að miklu leyti eða ættuð frá öðrum sem sjálfir hafa vikið af vegi Guðs. Það þekki ég úr guðfræðinni.

Góður og slæmur ávöxtur
Til þess að enginn misskilji mál mitt, vil ég undirstrika að ég er ekki að kveða upp einhvern “lokadóm” yfir einum eða neinum! Það er ekki á mínu valdi. Innan og utan þjóðkirkjunnar starfar margt gott og heilshugar fólk sem vill þjóna Guði og fara eftir orði hans, bæði prestar og almennt safnaðarfólk, fólk sem ber góðan ávöxt. En þar er líka fólk, ekki síst í prestastétt (eins og ég ætla að ræða nánar hér á eftir), sem segir og gerir hluti sem skemma fyrir og valda þeim erfiðleikum sem vilja fara eftir orði Guðs –það kallar Jesús að bera skemmdan ávöxt. Með framferði sínu og orðum veldur þetta fólk því að almenningur, fólk sem ekki trúir, hneykslast á kristnu fólki og dæmir kristnidóminn úr leik –það hneykslast á frjálslyndi kristinna presta og leiðtoga. Jesús talar alvarleg orð um það að hneyksla fólk svo að það falli frá eða hafni trúnni.

Víti til varnaða
Á síðustu árum hefur maður bæði heyrt, lesið og séð ýmislegt sem veldur áhyggjum hvað varðar framferði presta og kristinna leiðtoga og eiga þar ekkert síður í hlut svokallaðir forstöðumenn eða pastorar eins og orðið er tískuorð í dag. Kristnir leiðtogar, innan sem utan þjóðkirkjunnar hafa sagt hluti sem hafa valdið undrun og lífsmáti þeirra ekki síður. Ég held að mikilvægt sé fyrir fólk að gera sér grein fyrir þessari þróun og láta hana ekki afskiptalausa. Allir kristnir söfnuðir eru hluti af líkama Krists og þess vegna kemur það okkur við sem er að gerast á hinum kirkjulega vettvangi. Orðstír kristinnar trúar með þjóðinni er í hættu. Ég ætla hér að nefna tvö dæmi máli mínu til sönnunar.

Fyrra dæmið er þetta: Tveir þjóðkirkjuprestar á höfuðborgarsvæðinu -karl og kona- héldu fram hjá mökum sínum. Þegar upp komst um sambandið þá skildu þau við maka sína og gengu í hjónaband með pompi og prakt í einni höfuðkirkju landsins. Vitaskuld hefði kirkjustjórnin átt að setja þau bæði af sem presta, vegna slæms fordæmis, en það gerði hún ekki. Það hefði verði gert fyrr á árum, en nú er öldin önnur. Mér er spurn: Hvernig getur prestsvígt fólk farið svo alvarlega gegn orði Guðs og skýrum fyrirmælum Drottins Jesú Krists um hjónabandið? Við eigum að gera meiri kröfur til kennimanna –presta og safnðarforstöðumanna- en almennra safnaðarmeðlima. Sá sem segir öðrum til, þarf sjálfur að sýna góða fyrirmynd, annars tekur enginn mark á honum. 

Sá sem brýtur svona alvarlega af sér í starfi sem prestur, ætti vitaskuld sjálfur að hafa dómgreind annað hvort til að játa yfirsjón sína fyrir réttum aðilum og gera bót, eða segja af sér ella, beri hann einhverja virðingu fyrir sóknarbörnum sínum og Drottni sjálfum. 

Síðara dæmið er þetta: Fyrir nokkru heyrði ég prestsvígðan guðfræðikennara segja í útvarpsviðtali að hann liti svo á að prestar þyrftu að losna undan þeirri kvöð að þurfa að vera fyrirmyndir annarra hvað breytni varðar. Ef ég skildi hann rétt þá fannst honum það óæskileg kvöð að þurfa að vera þannig fyrirmynd. Þarna kveður við nýjan tón. Það stendur skýrum stöfum í hirðisbréfunum svokölluðu í Nýja testamentinu (Títusar- og Tímóteusarbréfunum) að þeir sem girnist forystuhlutverk (biskups/prests- eða djáknastarf í kristnum söfnuði) þurfi að vera til fyrirmyndar hvað varðar guðhræðslu og góða siði. Rétt er að benda á að í þessum ritum merkir orðið biskup (“epi-skopos” á grísku) það sama og öldungur eða leiðtogi nú á dögum.

Ef sumir prestar, og lærifeður þeirra, eru að verða þeirra skoðunar að þeir eigi ekki að vera til fyrirmyndar söfnuðunum þá er hætta á ferðum. Það slakar á því taumhaldi sem slíkt fólk þarf að hafa á sjálfu sér og finna frá öðrum. Viðkomandi prestur og guðfræðikennari gaf í skyn að það væri til of mikils ætlast af prestum að þurfa að vera slíkar siðferðis- og trúarlegar fyrirmyndir. Það væri ekki réttlátt að gera þá kröfu til þeirra að þeir væru öðruvísi en fólk er flest, enda væru þeir ekki menn fullkomnir. Um þetta vil ég segja: Vitaskuld veit fólk að prestar eru ekki fullkomnir, það er enginn dauðlegur maður, en með því að sækjast eftir prestsstarfi gangast þeir undir þá kvöð að sýna gott fordæmi í breytni sem og guðhræðslu. Þá kröfu verða þeir að gangast undir, bæði frá Guði og söfnuðinum. Þannig var það í upphafi kristni og þannig á það alltaf að vera, þó svo menn hafi ekki alltaf farið eftir því eins og kirkjusagan sýnir, en þau frávik ógilda ekki orð Heilagrar ritningar. Falli menn og bregðist skyldu sinni að einhverju leyti hefur Guð gefið okkur leið til viðreisnar. Sú leið er að iðrast, játa synd sína, biðjast fyrirgefningar og bæta ráð sitt. Það er leið kærleikans. Það að kennimenn leyfi sér tilslökun frá góðri breytni leiðir aðeins til spillingar, því að leyfi prestarnir sér lauslæti og hagi sér að hætti heimsins, hvernig geta þeir þá uppfrætt aðra og sagt þeim að bæta ráð sitt? Eftir höfðinu dansa limirnir. 

Viðvaranir úr Biblíunni
Á mörgum stöðum í Biblíunni eru varnaðarorð til andlegara sem og veraldlegra leiðtoga. Þá, ekki síður en nú, höfðu menn tilhneigingu til að fjarlægjast Guð og óhlýðnast vilja hans og orði. Þar er talað um menn sem koma meira segja fram í nafni Guðs og hafa á sér yfirskyn guðhræðslunnar, en eru falsspámenn og glefsandi vargar. Jesús sagði okkur að fylgja ekki slíkum mönnum (Lúk.21:8). Hann talaði líka um falsspámenn og sagði: “Varist falsspámenn. Þeir koma til yðar í sauðaklæðum, en innra eru þeir gráðugir vargar. Af ávöxtum þeirra skuluð þið þekkja þá.” Síðar í sama kafla segir hann: “Gott tré getur ekki borið vonda ávexti og ekki heldur slæmt tré góða ávexti….Af ávöxtum þeirra skuluð þið því þekkja þá.” (Mt.7:15-20). Hvaða ávöxt er Jesús hér að tala um? Breytnina og afleiðingarnar (árangurinn) af starfi þessara manna. Hver þá hinn góði ávöxtur sem vex fram í lífi þeirra sem fylgja Jesú og eru leiddir af Anda hans? Þessi: Kærleikur, gleði, friður, langlyndi, gæska, góðvild, trúmennska, hógværð og bindindi (sjálfsstjórn) - Gal. 5:22. 

Í kveðjuorðum sínum til safnaðarins í Efesus sagði Páll postuli: “Gætið ykkar og safnaðarins vel. Heilagur andi hefur falið ykkur þá ábyrgð að vera leiðtogar fyrir hjörð Guðs og annast hana –kirkjuna, sem hann keypti með sínu dýrmæta blóði. Ég veit að þegar ég er farinn frá ykkur, munu falskennendur koma fram á meðal ykkar. Þeir líkjast gráðugum og grimmum úlfum, sem ráðast á hjörðina. Sumir úr ykkar hópi munu rangsnúa sannleikanum til að safna að sér fylgjendum. Gætið vel að öllu!” (Post. 20:28-30. Lifandi orð).